Erzurum’da Gezilecek Yerler: Tarihi ve Doğal 34 Yer | Haritalı

Bomba gibi bir Erzurum’da Gezilecek Yerler yazısı sizi bekliyor. 25 günlük mini Türkiye seyahatimizin Sivas’tan sonraki durağı Erzurum’du. Yaklaşık 6 gün kaldığımız şehirde neredeyse gitmedik yer bırakmadık. “Erzurum’da 6 gün ne yaptınız?” demeyin; gerçekten burada görülecek, keşfedilecek çok yer var. Eee, bir de eşim Üstün’ün memleketi olunca aile hasretini gidermeyi de ihmal etmedik.😊 Özetle bu yazıda sizi Erzurum’da gezilecek yerler, tarihi yapılar, doğal güzellikler ve bizim en sevdiğimiz duraklarla dolu dolu bir liste bekliyor.

Tarihi, doğası ve kendine has atmosferiyle Erzurum keşfedilmeyi fazlasıyla hak eden şehirlerden biri. Üstelik gezmeye kısa bir yemek molası verdiğinizde de şehir sizi üzmüyor. Cağ kebabından kadayıf dolmasına kadar Erzurum mutfağının hakkını ayrıca teslim etmek lazım. Yeme içme tarafını burada uzatmayayım; tüm önerilerimizi Erzurum’da Ne Yenir? En İyi Restoranlar yazımızda bulabilirsiniz.

Bu yazının asıl konusu ise Erzurum’un gezilecek yerleri. Dadaşlar diyarında geçirdiğimiz günlerde şehir merkezindeki tarihi yapılardan Tortum ve Uzundere’nin doğal güzelliklerine, Narman’dan Oltu’ya kadar pek çok noktayı yerinde gördük. Bazı yerler beklentimizin çok üzerine çıktı, bazılarını ise ancak gidince keşfettik. Bizim deneyimlerimizi de işin içine katarak Erzurum’da mutlaka görülmesi gereken yerleri tek tek anlatacağım. Aklınıza takılan bir yer ya da rota olursa yorumlarda bize yazabilirsiniz.😊

İpucu: Bu yazıda odağımız tamamen Erzurum’da gezilecek yerler ve görülmeye değer duraklar olacak. Erzurum’a ne zaman gidilir, kaç gün ayırmak gerekir, ulaşım nasıl sağlanır, nerede kalınır gibi seyahatinizi planlarken ihtiyaç duyacağınız bilgiler için ise hazırladığımız Erzurum Gezi Rehberi yazımıza göz atabilirsiniz. Böylece bu listede doğrudan keşfedilecek yerlere odaklanıp, gezi planının tüm detaylarını ayrı rehberimizden tamamlayabilirsiniz.

Erzurum Gezilecek Yerler Haritası

Erzurum Gezilecek Yerler Haritası (Harita üzerinde numaralara tıklayabilir, zoom yapabilirsiniz. Sıralama aşağıda.)

Erzurum gezi planımızı oluştururken her zamanki gibi Google haritalar en büyük yardımcımız oldu. Yola çıkmadan önce Erzurum’da gezilecek yerleri tek tek harita üzerinde işaretledik. Daha sonra bu noktaları konumlarına göre günlere ayırınca hem rotamız netleşti hem de listemize aldığımız yerlerin neredeyse tamamını gezme fırsatı bulduk.

Şimdi sıra, kendimiz için hazırladığımız Erzurum gezilecek yerler haritasını sizinle paylaşmaya geldi. Vaktiniz varsa yukarıda anlattığımız gibi Erzurum’u 3 ana rotaya ayırarak gezebilirsiniz. İspir Yedigöller’i görmek isteyenler ise burayı ayrı bir rota olarak planlayabilir. Haritayı yakınlaştırarak gezilecek yerlerin konumlarını inceleyebilir, kendi gezi planınızı çok daha kolay oluşturabilirsiniz.

Erzurum Gezilecek Yerler Listesi

Erzurum Gezi Planımız

Erzurum da tıpkı Sivas gibi yüz ölçümü açısından büyük bir ilimiz. Bu nedenle Erzurum’da gezilecek yerlerin tamamı birbirine yakın değil. Fakat bunu Erzurum merkez için söylemiyorum. Çünkü Erzurum merkezde gezilecek yerler genel olarak birbirine oldukça yakın konumda. Merkez dışındaki Tortum, Uzundere, Narman, Oltu ve Şenkaya gibi ilçelerde ise mesafeler uzuyor. Bu nedenle buraları ayrı günlere bölerek gezmek çok daha mantıklı.

Erzurum’da gezilecek yerler listesi epey kabarık olduğu için biz de vakit bolluğunun avantajını kullanarak gezi planımızı 3 ana kısma ayırdık. 1. kısımda Erzurum merkezdeki yerleri, 2. kısımda Narman, Oltu ve Şenkaya tarafını, 3. kısımda ise Tortum ve Uzundere hattını gezdik. Bu rotaların dışında kalan İspir Yedigöller ise başlı başına ayrı bir rota olmayı hak ediyor. Özellikle merkez dışındaki yerleri tek güne sıkıştırmaya çalışmayın; yoksa gezi planı biraz Erzurum maratonuna dönebilir. 😊 Aşağıdaki listeye bakınca ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınız.

Biz Erzurum rotamızı bu şekilde parçalara ayırınca çok daha rahat ettik. Siz de farklı bir rota yaptıysanız özellikle merkez dışındaki ilçeler için gün dağılımınızı yorumlara bırakabilirsiniz; gidecek olanların oldukça işine yarayacaktır.

Erzurum Merkez Gezilecek Yerler

Eşim Üstün’ün Erzurumlu olması gezi planımızı oluştururken işimizi epey kolaylaştırdı. Ama işin güzel tarafı şu ki Üstün’ün bile daha önce görmediği yerlere gittik. 😊 Hatta pek çok Erzurum gezi rehberinde karşılaşmayacağınız bazı noktaları da keşfetme fırsatımız oldu. Yani sizi ezberlenmiş önerilerden biraz daha farklı, bolca kişisel deneyim içeren bir liste bekliyor.

Gezilecek yerleri Erzurum merkezde gezilecek yerler ve çevre ilçelerdeki rotalar şeklinde bölerek anlatacağım. Merkezden sonra Narman-Oltu ile Tortum-Uzundere hattına geçeceğiz. Yerleri mümkün olduğunca birbirlerine yakınlıklarına ve bulundukları ilçelere göre sıraladım. Böylece siz de kendi rotanızı oluştururken ileri geri kilometreler yapmak zorunda kalmazsınız. Aklınıza takılan bir nokta olursa yorumlarda bize sorabilirsiniz.

Erzurum merkezde gezilecek yerlerin büyük bölümü birbirine oldukça yakın. Özellikle tarihi merkezdeki birçok noktayı yürüyerek rahatlıkla gezebilirsiniz. Selçuklu döneminden günümüze ulaşan çok sayıda esere ev sahipliği yapan Erzurum, tarihi dokusuyla bize yer yer Sivas’ı hatırlattı. Ancak burada tarihi yapıların şehir dokusundaki ağırlığını çok daha belirgin hissettik. Taş işçiliği, medreseler, kümbetler derken başınızı çevirdiğiniz yerde başka bir tarih çıkıyor. 😊 Merkezdeki ilk durağımız ise tabii ki Erzurum’un sembollerinden Çifte Minareli Medrese.

Erzurum Merkez Gezilecek Yerler

Çifte Minareli Medrese

Erzurum’da gezilecek yerler listesinin parlayan yıldızlarından biri hiç şüphesiz Çifte Minareli Medrese. Hatta Erzurum denildiğinde gözümün önüne gelen ilk yapılardan biri burası. İki heybetli minaresi, taş işçiliği ve taç kapısındaki detaylarıyla daha içeri girmeden insanı kendine hayran bırakıyor.

Çifte Minareli Medrese, diğer adıyla Hatuniye Medresesi, Anadolu Selçuklu mimarisinin en önemli eserlerinden biri kabul ediliyor. Yapının kitabesi bulunmadığı için kim tarafından ve tam olarak hangi tarihte yaptırıldığı kesin olarak bilinmiyor. Güncel kaynaklarda yapı genel olarak 13. yüzyılın sonlarına tarihlendiriliyor. Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad’ın kızı Hundi Hatun ya da İlhanlı hanedanından Padişah Hatun tarafından yaptırılmış olabileceği belirtiliyor.

Çifte Minareli Medrese Hakkında Bilgi:

Çifte Minareli Medrese mimari açıdan gerçekten müthiş bir işçiliğe sahip. İki katlı, dört eyvanlı ve açık avlulu yapının içinde geniş bir avlu, revaklar, öğrenci odaları ve büyük bir kümbet bulunuyor.

Medresenin bence en etkileyici bölümü ise taç kapısı. Selçuklu taş işçiliğinin en güzel örneklerinden olan bu bölümde bitkisel ve geometrik motifler oldukça yoğun kullanılmış. Detaylara yakından baktığınızda işçiliğin ne kadar ince olduğunu daha iyi görüyorsunuz. Simetri hastalığı olanlara şifa gibi. 😀

Taç kapının batı tarafında çift başlı kartal, hayat ağacı ve ejder figürlerinden oluşan dikkat çekici bir kompozisyon bulunuyor. Doğu tarafındaki simetrik bölüm ise aynı şekilde tamamlanmamış. Yapının bazı süslemelerinin yarım kalmış olması da Çifte Minareli Medrese hakkındaki efsaneleri daha ilginç hale getiriyor.

Medresenin adını aldığı iki minare de başlı başına sanat eseri. Sırlı tuğla ve çini süslemelerle bezenmiş minarelerin günümüzde şerefeden yukarıdaki bölümleri bulunmuyor. Turkuaz renkli çini panolar ve kufi yazılar ise minarelere ayrı bir güzellik katıyor.

İçeri girdiğinizde yapının dışarıdan göründüğünden çok daha büyük olduğunu fark ediyorsunuz. Geniş avlusu, iki kat boyunca devam eden revakları ve taş süslemeleriyle burası uzun uzun incelenmeyi hak ediyor. Kısacası sadece iki minarenin önünde fotoğraf çekip gitmeyin; detayları kaçırırsanız medrese biraz küser. 😊

Çifte Minareli Medrese’nin Hikayesi:

Çifte Minareli Medrese’nin yapılışı ve minareleriyle ilgili halk arasında anlatılan iki meşhur efsane bulunuyor. Bunların tarihsel olarak kanıtlanmış olaylar değil, nesilden nesile aktarılan rivayetler olduğunu belirtelim.

İlk efsaneye göre Sultan Alaeddin Keykubad medreseyi kızı için yaptırmaya başlıyor. Sultan savaşta hayatını kaybedince ustalar emeklerinin karşılığını alamıyor ve inşaat yarım kalıyor.

Daha çok bilinen ikinci hikâye ise usta ile çırak arasında geçiyor. Rivayete göre minarelerden birini usta, diğerini çırak yapıyor. Zamanla çırağın yaptığı minare daha gösterişli hale geliyor ve çırak ustasını geçtiğini düşünüp gururlanıyor.

Bir gün çalışırlarken çırak ustasından kendisine su getirmesini istiyor. Gururu incinen usta kendisini minareden aşağı bırakıyor. Yaptığının sonucunu gören çırak da büyük pişmanlık yaşayarak ustasının ardından kendini aşağı atıyor. Bunun üzerine çalışanlar işi bırakıyor ve minarelerin yapımı yarım kalıyor.

Gerçek mi, değil mi bilinmez; sonuçta adı üstünde efsane. Ama iki minare arasındaki işçilik farklarını görünce insanın aklına ister istemez bu usta-çırak hikâyesi geliyor. 😊

Not: Çifte Minareli Medrese’yi her gün ziyaret edebilirsiniz. Medresenin herhangi bir giriş ücreti bulunmuyor. Konum burada.

Bujuyollarda İpucu: Aracınızı Çifte Minareli Medrese’nin hemen yan tarafına park edip buradan yürüyerek devam edebilirsiniz. Medreseden başlayıp aşağıda anlatacağımız Erzurum Kongre ve Milli Mücadele Müzesi’ne kadar olan tarihi noktaların büyük bölümünü yürüyerek gezmek mümkün. Böylece hem park yeri aramakla vakit kaybetmezsiniz hem de Erzurum’un tarihi merkezini adım adım keşfedersiniz. 😊

Üç Kümbetler

Erzurum merkezde gezilecek yerler tam anlamıyla tarihi açık hava müzesini andırıyor. Bu yerler genel itibariyle birbirine oldukça yakın. Birinden çıkıp hop hemen birine giriyorsunuz. Çifte Minareli Medrese’den sonraki durağımız Üç Kümbetler’di.

Kümbet nedir? Alın size KPSS sorusu.😀 Kümbet, Selçuklular döneminde yapılan kendine özgü mimari yapısı olan anıt mezarlardır. Kümbetler ölen kişinin büyüklüğünü ve saygınlığını gösterme amacıyla yapılırmış. Dolayısıyla bu yapılar genellikle büyük devlet ve din adamları için inşa edilirmiş. Mantıksal olarak Ege’deki kral kaya mezarları gibi düşünebilirsiniz.

Erzurum’daki Üç Kümbetler, Anadolu’da bulunan anıt mezarların en güzel örnekleri arasında yer alıyor. Bu kümbetler Saltuklu Beyliği döneminde yapılmış. Üç kümbetten en büyüğünün Emir Saltuk’a ait olduğu ve 12. yüzyılın sonlarında yapıldığı düşünülüyor. Emir Saltuk Kümbetinin, kuzey yönünde bulunan giriş kapısının üzerinde geometrik bezeme, çiçek ve hayvan figürleri bulunuyor. Diğer kümbetlerin kime ait oldukları bilinmiyor.

Kümbetlerin yanında bulunan kare şeklindeki küçük yapının ne olduğu konusunda ise farklı görüşler var. Üç Kümbetlerin en belirgin özelliği anıt mezar olması ve mimarisinde kesme taşlar kullanılması. Bu güzel eserler günümüzdeki beton tuğla karışımı yapılan yapıları cebinden çıkartır şekilde inşa edilmiş.

Üç kümbetlerin herhangi bir giriş ücreti bulunmuyor. Gündüz istediğiniz saatte ziyaret edebilirsiniz. Konum burada.

Erzurum Müzesi

Erzurum Müzesi, şehrin tarihini daha yakından tanımak isteyenlerin uğraması gereken duraklardan biri. Müzenin hikâyesi 1944 yılında Yakutiye Medresesi’nde başlıyor. Uzun yıllar farklı yapılarda hizmet verdikten sonra 2021 yılında Yakutiye ilçesindeki yeni binasına taşınmış. Modern müze binası, özellikle Erzurum ve çevresinin binlerce yıllık geçmişini tek çatı altında görmek için güzel bir başlangıç noktası.

Müzenin sergi salonlarında arkeolojik eserler, fosiller, mühürler, etnografik eserler ve farklı dönemlere ait sikkeler bulunuyor. Koleksiyonun önemli kısmı Erzurum ve çevre illerden elde edilen eserlerden oluşuyor. Dolayısıyla sadece birkaç tarihi obje görüp çıkacağınız klasik bir müzeden ziyade, bölgenin farklı dönemlerde nasıl bir yaşam alanı olduğunu daha iyi anlayabileceğiniz bir yer. Tarihle aranız iyiyse burada biraz fazla oyalanabilirsiniz, baştan söyleyelim. 😊

Bizce Erzurum’da gezilecek yerler listenizde özellikle tarihi yapılardan sonra Erzurum Müzesi’ne yer vermek güzel oluyor. Çifte Minareli Medrese, Yakutiye Medresesi ve Erzurum Kalesi gibi yapıları gördükten sonra müzedeki eserler, şehirde gördüğünüz tarihi dokuyu biraz daha anlamlandırıyor. Müze günümüzde ziyarete açık ve Müzekart geçerli; güncel ziyaret saatlerini gitmeden önce MüzeKart’ın resmi sayfasından kontrol etmenizi öneririz. Konum burada.

Erzurum Ulu Cami

Erzurum’da gezilecek yerler listesinde bol bol Selçuklu ve Saltuklu Beyliği dönemlerinden kalma eserler mevcut. Bu eserlerin en önemlilerinden biri de Erzurum Ulu Cami.

Çifte Minareli Medrese’nin yanı başında olan Erzurum Ulu Cami, Saltuklu Emiri Nasreddin Aslan Mehmet tarafından 1179 yılında yaptırılmış. Saltuklular’ın “Atabey” isminden dolayı buraya “Atabey Camisi” de deniliyor. Burası da kesme taştan yapılmış ve dikdörtgen plânlı mimariyle inşa edilmiş bir cami.

Erzurum Ulu Cami’nin en önemli ve etkileyici bölümü ”Kırlangıç Tavan” kısmı. Dıştan sekizgen piramidal külâhla örtülü şekilde ahşap malzemeden yapılmış bu tavan. Kırlangıç yuvasının tam tersi olduğundan Kırlangıç Tavan adını almış.

Kırlangıç Tavanın en önemli özelliği ve faydası içerideki nemi ve bunla beraber kokuyu yok etmesiymiş. Soğuk ve sıcak dengesini de sağlayan Kırlangıç Tavan, Anadolu’da sadece Erzurum’da varmış. Mimarisiyle gerçekten çok özgün olan ve kırlangıç örtü de denilen bu tavan tipini Tarihi Erzurum Evleri’nde de göreceksiniz. Son olarak Erzurum Ulu Cami’nin en önemli özelliklerinden biri de buranın akustiği. Caminin köşesinde okunan Kuran-ı Kerim diğer köşesinde de duyuluyor. Müthiş bir atmosfer. Maneviyatını hissetmelisiniz. Konum burada.

Erzurum Kalesi ve Saat Kulesi

Evet şimdi Erzurum Ulu Cami’nin hemen karşısında bulunan Erzurum Kalesi ve Saat Kulesi’ne geldik. Erzurum’daki yetkilileri tebrik etmek istiyorum. Çünkü burası gerçek bir kale görünümünde. Hem içi hem de çevre düzenlemesiyle restorasyonu oldukça güzel yapılmış. Erzurum tam anlamıyla tarihi değerlerine sahip çıkmış. Bu açıdan gezmesi de bizim için çok zevkli oldu.

Erzurum Kalesi’nin tarihi yaklaşık 2500 yıl öncesinde bölgeye hakim olan Urartulara kadar dayanıyor. Günümüzde hala varlığını koruyan iç kale 415 yılında Bizans İmparatoru Theodosius tarafından inşa ettirilmiş.

Erzurum Kalesi, biri şehrin güvenliğini sağlayan muhafız askerlerin bulunduğu iç kale diğeri de halkın ikamet ettiği cadde, sokak ve mahalleleri içine alan dış kaleden oluşuyor. İç kalenin avlusunda tuğladan bir hamam ve oda halinde mekânlar yer alıyor. Osmanlı İmparatorluğu döneminde iç kalenin kuzey duvarı bitişiğinde İç Kale Mescidi yapılmış. Kırklar Türbesi, Ebu İshak-ı Kâzerûnî Türbesi ve Ali Ağa Çeşmesi de bu yapılara eklenmiş.

Erzurum Kalesi’nin içinde bir de saat kulesi bulunuyor. Saat kulesinde en yukarıya çıkma imkanınız mevcut. Merdivenleri döner merdiven ve çıkması oldukça zahmetli. Erzurum Saat Kulesi’nin 1124 ila 1132 tarihleri arasında yapıldığı düşünülüyor. Ana malzeme olarak kırmızı renkli tuğla kullanılmış. En yukarıdan Erzurum’u kuş bakışı seyredip manzaranın tadını çıkarabilirsiniz.

Erzurum Kalesi Giriş Ücreti: Erzurum Kalesi’nin girişi ücretli. Müze kart burada geçerli. Kışın ziyaret saatleri akşam 17’e kadar aklınızda bulunsun. Konum burada.

Tarihi Erzurum Evleri

Erzurum’da gezilecek yerler listemizin en keyifli duraklarından biri de Tarihi Erzurum Evleri. Burası sadece tarihi dokusuyla değil, aynı zamanda yeme içme deneyimiyle de öne çıkan özel bir yer. İçeride geleneksel Erzurum evlerinin atmosferini hissederken şehrin yöresel lezzetlerini de deneyebilirsiniz.

Erzurum Evleri’nin yeme içme kısmını daha detaylı anlattığım için burada çok uzatmayayım. Menü, ortam ve bizim deneyimlerimizle ilgili tüm detayları Erzurum’da Ne Yenir? başlıklı rehberimizde bulabilirsiniz.

Lala Mustafa Paşa Camii

Erzurum’un insanı kuşatan manevi bir havası var. Bunun en büyük nedeni de burada bulunan tarihi camiler ve Erzurum’un manevi atmosferi. Bu camilerin en önemlilerinden biri de Lala Paşa Cami. Erzurum’da Selçuklu dönemine ait birçok eser varken Lala Paşa Cami Osmanlı Dönemi’nde yapılan ilk camiymiş.

Kanuni Sultan Süleyman’ın komutanı Sadrazam Lala Mustafa Paşa Erzurum Beylerbeyi görevini yürüttüğü dönemde, 1562 yılında bu camiyi yaptırmış. Mimar Sinan’a ait olan eserin yanında bir saray, bir de sübyan mektebi varmış fakat bunlar günümüze kadar ulaşamamış. Lala Mustafa Paşa Camii tam olarak Erzurum’un kalbinin attığı yerde yer alıyor. Caminin konumu burada.

Erzurum Lala Mustafa Paşa Camii’nin En Önemli 7 Özelliği

• Lala Mustafa Paşa Camii Mimar Sinan’ın eserlerinden biridir.
• Lala Mustafa Paşa Camii, ünlü edebiyatçı Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Beş Şehir” adlı eserinde ”küçük bir pırlanta” ya benzetmiştir.
• Lala Mustafa Paşa Camii, Erzurum’da Ayaz Paşa Camisinden sonra ikinci Osmanlı camidir.
• Lala Mustafa Paşa Camii girişinde Osmanlı Padişahı 4. Mehmet tarafından yazdırılan Erzurum’dan vergi alınmamasına dair ferman kitabesi bulunmaktadır.
• Kanuni Sultan Süley­man’ın komutanı, Kıbrıs fatihi, Sadrazam Lala Mustafa Paşa, Erzurum Beylerbeyi görevini yürüttüğü dönemde, 1562 yılında camiyi yaptırmıştır.
• Lala Mustafa Paşa Camii çok yakın çevresinde 12 cami bulunmaktadır: Boyahane, Bakırcı, İbrahim Paşa, Cennetzade, Caferiye, Yukarı Mumcu, Karaköse, Çortan, Kabeşeyh Hamzaağa, Pervizoğlu, Esatpaşa, Ayazpaşa, Zeynel, Gürcükapı.
• XVII. Yüzyılda Erzurum’da bulunan Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Lala Mustafa Paşa Camii vaizi, imam ve müezzini hakkında bilgi vermiştir.

Yakutiye Medresesi

Erzurum’da gezilecek yerler listesi buram buram tarih kokuyor. Her tarafta asırlara meydan okuyan bir tarihi eser var. İşte bunlardan biri de Yakutiye Medresesi. Bu medrese Lala Mustafa Paşa Camii’ye çok çok yakın konumda yer alıyor.

Yakutiye Medresesi, İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmış. Yakutiye Medresesi, Anadolu’daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğüymüş. Medresenin içinde bir de kümbet bulunuyor. Gerçekten yukarıdaki birçok eser gibi burada da taş’a hayat verilmiş. İşlemeler ve desenler inanılmaz güzellikte.

Yakutiye Medresesi’nin içinde birçok öğrenci odası var. Bu odalar öğrenci ve hocaların sınıf ve derecelerine göre belirlenmiş. Bu nedenle her odanın girişinde farklı bir işleme bulunuyor. Şu anda bu odalarda Erzurum tarihine ait kıyafetler, eski silahlar, sikkeler gibi birçok eser sergileniyor.

Yakutiye Medresesi’nin girişi ücretli. Burada müze kart geçerli. Konum burada.

Rüstem Paşa Sarayı (Taşhan)

Erzurum’un neyi meşhur diye soracak olursanız cevaplardan birinin Oltu Taşı olduğunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. İşte Erzurum’da oltu taşını nerede alabilirim ya da bulabilirim diyorsanız adres Rüstem Paşa Sarayı yani Taşhan’dır. Taşhan’da oltu taşının tesbihinden yüzüğüne, kolyesinden küpesine her türlü halini bulabilirsiniz. Buradaki dükkanlar o kadar güzel ve ışıl ışıl ki bu dükkanlar sayesinde Taşhan güzel bir estetiğe kavuşmuş.

Taşhan’ın tarihine gelince; yapı Kanuni Sultan Süleyman’ın sadrazamı Rüstem Paşa tarafından 1561 yılında yaptırılmış. Yapı, Osmanlı kervansaray mimarisinin en güzel örneklerinden biri.

Taşhan 2 katlı ve her iki katta da oltu taşı satan dükkanlar var. Taşhan kervansaray olduğundan zamanında yolcuların gece ve gündüz her çeşit ihtiyaçlarının karşılandığı yer olarak kullanılmış. Google haritadaki konumu burada.

Erzurum Atatürk Evi

Erzurum Atatürk Evi, milli mücadele döneminde Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının burada kalmasından dolayı tarihimizde önemli bir yere sahip. Mustafa Kemal Paşa bu evde silah arkadaşlarıyla 52 gün kalarak Erzurum Kongresini gerçekleştirmiş ve Kurtuluş Savaşımızın ön hazırlıklarını burada yapmış. Erzurum Atatürk Evi 1900’lü yılların başında Almanya Konsolosluğu ve Vali Konağı olarak kullanılmış.

Erzurum Atatürk Evi, bodrum kat üzerine zemin ve birinci kat ile çatı katından oluşuyor. Burada Atatürk’ün kaldığı odayı, kıyafetlerinin sergilendiği alanı ve milli mücadele döneminin kahramanları hakkında bilgiler bulabilirsiniz. Erzurum Atatürk Evi’nin herhangi bir giriş ücreti bulunmuyor. Konum burada.

Not: Erzurum Atatürk Evi’nden sonra aşağıdaki yerleri gezmek için aracınız olursa çok daha rahat edersiniz. Bir de buraya kadar anlattığım yerler Erzurum’un Yakutiye ilçesindeki gezilecek yerlerdi. Yakutiye Erzurum’un merkez ilçesi. Genel olarak Erzurum Yakutiye gezilecek yerler listesini aşağıya bırakıyorum.

Erzurum Yakutiye Gezilecek Yerler:

• Çifte Minareli Medrese
• Üç Kümbetler
• Erzurum Ulu Cami
• Erzurum Kalesi ve Saat Kulesi
• Tarihi Erzurum Evleri
• Lala Mustafa Paşa Camii
• Yakutiye Medresesi
• Rüstem Paşa Sarayı (Taşhan)
• Taş Mağazaları (Kuyumcular Çarşısı)

Erzurum Kongre ve Milli Mücadele Müzesi

Erzurum’da en sevdiğimiz yerler arasına giren ve tarihimize dair duygu seline kapıldığımız Erzurum Kongre ve Milli Mücadele Müzesi’ne geldik. Erzurum’a gelirseniz bu müzeyi kesinlikle Erzurum’da gezilecek yerler listesine almalısınız. Bu toprakların nasıl kazanıldığına şahit olmak için burayı gezmek şart. Burası bana göre yeniden dirilişimizin en önemli noktalarından biri. Kurtuluş Savaşımızın hazırlıkları bu tarihi binada yapıldı. Yani direniş buralarda başladı.

Erzurum Kongresi’nin toplandığı bu güzel bina 1864 yılında Mıgırdiç Sanasaryan tarafından yaptırılmış. Cumhuriyet öncesinde bina satın alınarak devlete kazandırılmış. Bu güzel bina 1924 sonlarında bir yangın geçirmiş ve ahşap kısım ne yazık ki tamamen yanmış. Yangından sonra onarılan bina, ilk okul olarak hizmete açılmış ve Güzel Sanatlar Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi olarak hizmet vermiş.

Günümüzde Kongre Binası, Atatürk Resim Heykel Müzesi ve Galerisi Müdürlüğü olarak hizmet veriyor. Kongre binasının en güzel yeri milletvekillerin toplandığı yer ve sıraların olduğu kısım. Bu odanın ayrı bir ruhu var. Çok etkileyici gerçekten. Kongre binasında resim sergileri de mevcuttu fakat biz gittiğimizde sergilerin olduğu yer kapalıydı ve buraları gezemedik.

Erzurum Kongre Binası’nın herhangi bir giriş ücreti bulunmuyor. Giriş ücretsiz. Konum burada.

Palandöken (Ejder 3200)

Erzurum denilince akla gelenlerin başında tabii ki Palandöken Dağı ve kayak geliyor. Şunu özellikle söyleyeyim; Palandöken, Erzurum’dan uzakta ayrı bir kayak bölgesi değil. Erzurum zaten Palandöken Dağları’nın eteklerine kurulmuş bir şehir. Kayak merkezi şehir merkezine yaklaşık 3-5 km uzaklıkta ve dağ şehrin pek çok noktasından görülebiliyor. Palandöken’de çok sayıda otel, kayak tesisi ve sosyal alan bulunuyor. Kısacası burası kayak için gerçekten biçilmiş kaftan. 😊

Palandöken Kayak Merkezi’nin eskiye göre kapasitesi de oldukça büyümüş. Erzurum Büyükşehir Belediyesinin güncel bilgilerine göre merkezde toplam 55 pist, 87 kilometrelik pist ağı ve 19 lift sistemi bulunuyor. Liftlerin toplam taşıma kapasitesi saatte 24 bin kişiye ulaşıyor. Ayrıca 8 kilometrelik gece kayağı pisti ve teknik karlama sistemi de mevcut.

Kışın gezilecek yerler listemizin de yıldızlarından olan Palandöken’e sadece kayak yapmak için gelmek zorunda değilsiniz. Gondolla Palandöken’in zirvesine doğru çıkıp Ejder 3200 manzarasını görmek bile başlı başına güzel bir deneyim. Gondolun çalışma durumu hava şartlarına ve sezona göre değişebildiği için gitmeden önce Ejder3200’ün güncel duyurularını kontrol etmenizde fayda var. Bizce Erzurum’a geldiyseniz yaz-kış fark etmez, Palandöken’e çıkmadan geri dönmeyin. Hele gondol çalışıyorsa manzaranın tadını çıkarmadan aşağı inmeyin. 😊 Konum burada.

Atlama Kuleleri

Erzurum’da gezilecek yerler listemizde Türkiye’deki en dikkat çekici kayakla atlama tesislerinden biri olan, farklı bir yer niteliği taşıyan Atlama Kulelerine geldik. Burası belki gezilecek yerler listesine girmezdi ama farklılık açısından burayı listemize almak istedik.

Erzurum Atlama Kuleleri, Erzurum-Çat karayolu üzerindeki Kiremitliktepe’de yer alıyor. Burası Erzurum merkeze oldukça yakın. Atlama Kuleleri 125 metrelik uzunluğu ve hilal şeklindeki görüntüsü ile Erzurum 2011 Dünya Üniversiteler Arası Kış Oyunları’nın sembol tesislerinden biriydi. Erzurum atlama kuleleri uzunluk açısından dünyada birinci konumda bulunuyor. Üstün buranın açılışında bulunmuş ve anlattığına göre kışın buradan atlayan kayakçıları izlerken termometreler -40 dereceyi gösteriyormuş. İyi ki adamlar havada donmamış.😁

Atlama kuleleri olimpiyatlar sonrası 2014 yılında toprakta oluşan heyelan sonucunda yıkılma tehlikesi geçirmiş. Fakat daha sonra tekrar yapılmış. Yapan mühendislere selam olsun !

Biz gittiğimizde kar olmadığı için atlama kulelerinde ıslak çim üzerine atlayan ve antrenman yapan minikleri gördük. Çok da güzel bir deneyim. Son olarak Atlama Kulelerinde bulunan Kule Kafe’de Erzurum manzarası eşliğinde bir şeyler yiyip içebilirsiniz. Aklınızda bulunsun manzara akşam daha güzel oluyor. Konum burada.

Abdurrahman Gazi Türbesi

Erzurum’da 6 tam günümüz olunca sindire sindire Erzurum’un her tarafını gezmeye çalıştık. Gezdiğimiz yerler arasında Abdurrahman Gazi Türbesi ve oraya çok yakın olan gizemli yol da vardı.

Abdurrahman Gazi Türbesi, Palandöken Dağı’nın eteklerinde yer alıyor. Sahabe olan Abdurrahman Gazi’nin aynı zamanda Hz. Muhammed’in sancaktarlığını da yaptığına inanılıyor.

Abdurrahman Gazi türbesi 1796 yılında Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa’nın eşi Ayşe Hanım tarafından yaptırılmış, yanına bir de cami ilave edilmiş. Erzurum’da piknik yapılacak yer arıyorsanız burada bulunan mesire alanını değerlendirebilirsiniz. Türbenin haritadaki konumu burada.

Gizemli Yol

Abdurrahman Gazi Türbesi’nin yokuşuna çıkmadan göreceğiniz Gizemli Yol çok enteresan bir özelliğe sahip. Burası yokuş yukarı olmasına rağmen yokuşa doğru arabayı boş viteste bıraktığınızda arabanız aşağıya kendini salmıyor ve yukarı doğru kendi kendine gidiyor.

Yol üzerinde yapılması gerekenlerin tabelası bile var. Fizik kurallarına aykırı bir durum var burada. Kimisi manyetik alan var diyor kimisi de burası aslında yokuş değil diyor. Gizemli yolun tam konumu burada. Bizim yaptığımız denemeler için Instagram‘a sabitlediğim Erzurum hikayelerime bakabilirsiniz.

Nene Hatun Tarihi Milli Parkı

Abdurrahman Gazi Türbesi’nden sonraki durağımız Erzurum’un tarihinde çok önemli bir yere sahip olan Nene Hatun Tarihi Milli Parkı oldu. Bu milli parkta Mecidiye ve Aziziye Tabyaları da bulunuyor. Bu tabyalar zamanında şehrin korunması amacıyla inşa edilmiş.

Tarihte Osmanlı ve Ruslar arasında birçok kanlı savaş olmuş. Bu savaşların en önemlilerinden biri de Erzurum’da geçen ve 93 Harbi olarak bilinen savaş. 93 Harbinde Rus ordusu Erzurum’u işgal etmek ister ve bu tabyalara saldırır. Şehrin korunmasında etkin rol üstlenen Mecidiye ve Aziziye tabyaları, Rusların kente daha fazla ilerlemesini engellemiş.

Erzurum’u ele geçirmek isteyen Ruslar Ermenilerin de yardımıyla Aziziye Tabyalarına saldırıp, nöbetçileri şehit etmişler. Bu haber üzerine Erzurum halkı o zaman henüz 20 yaşında olan Nene Hatun’un önderliğinde kadın-erkek ellerine ne geçirdilerse Aziziye Tabyasına koşarak büyük bir mücadele sonucunda tabyaları geri almışlar.

Aziziye Tabyasında gösterdiği kahramanlıkla adını tarihe yazdıran Kahraman Türk Kadını Nene Hatun bir cesaret sembolü olarak anılıyor. Ömrünün son demlerini “Üçüncü Ordu’nun Annesi” olarak geçiren ve 1955 yılında “Yılın Annesi” seçildikten sonra 22 Mayıs 1955 günü Erzurum’da vefat eden Nene Hatun, Aziziye Anıtı’nın yanına defnedilmiş.

Bilgi: Tabya Nedir? Tabya; Stratejik önem arz eden bir bölgenin, yerin, yolun veya şehrin güvenliğini ve savunmasını sağlamak üzere genellikle bölgenin hakim bir tepesine veya dağ yamacına yapılmış askeri tesislerdir.
Amacı; düşmanı, ileri savunma hattı oluşturarak engellemektir.
Yapıldıkları yerin durumuna göre planlandıklarından dolayı birbirlerine benzememekle birlikte genel olarak şekillerine istinaden yıldız tabya, toprak tabya, hilal tabya, yay tabya şeklinde sınıflandırılmışlardır.
Tabyaların tarihi incelendiğinde 11.yy dan sonra kullanıldığını görmekteyiz. Osmanlı Devletinde ise özellikle 19.yy da başta Ruslarla olan yoğun mücadelelerde ateşli silahlar ve topların yoğun olarak kullanılmaları neticesinde geleneksel kale savunma tekniklerinin yetersiz kalması üzerine şehir ve bölgelerin savunmasını uzaktan yapabilmek üzere doğuda Erzurum, Kars batıda Gelibolu ve Edirne civarına çok sayıda tabya yapıldığını görmekteyiz.

Nene Hatun Tarihi Milli Parkı’nın girişi ücretli. Konum burada.

Aziziye Tabyaları

Tüylerinizin diken diken olduğu bir yer Aziziye Tabyaları. Buranın manevi atmosferi sizi sarıp sarmalıyor. Bu durumda Nenehatun’un mezarının burada olmasının da payı var. Gerçekten bu topraklar kolay alınmadı. Bu tabyalarda verilen mücadele bizim özgürlüğümüz içindi. Değerini her daim bilmek lazım. Bu tabyalardan çok etkilendik. Erzurum’a gelip Aziziye Tabyalarına gitmezseniz Erzurum çok eksik kalır.

Nene Hatun Tarihi Milli Parkı’nda Aziziye Tabyalarından 3 tane var. Biz hepsine gitmedik. Bunlardan en önemlisi Nenehatun’un da kabrinin bulunduğu tabya. Erzurum’da Ruslar’ın Doğu Anadolu’ya yaptıkları baskın ve istilalardan şehri korumak amacıyla inşa edilmiş toplamda 22 adet tabya mevcut.

Tabyaların içinde karargah binaları, askeri barınaklar, eğitim sahaları, yemekhaneler, sarnıçlar, pusu odaları yer alıyor. Aziziye Tabyası gerçekten çok etkileyici. Burada bulunan büyükçe de bir bayrak var. Bir bayrağa bakıyorsunuz bir tabyaya gözleriniz doluyor. Aziziye tabyasının tam konumu burada.

Mecidiye Tabyası

Aziziye Tabyasından sonraki durağımız Mecidiye Tabyasıydı. Aynı Aziziye Tabyası gibi burada da restorasyon çalışması yapılmış. Burası oldukça uzun bir yapı. Başından girip sonundan çıkıyorsunuz.

Osmanlı-Rus savaşlarında idari bina ve askerlerin barınağı olarak kullanılan Mecidiye Tabyası kullanım nedeniyle daha az hasar almış. Sultan Abdülmecid tarafından yaptırılan Mecidiye Tabyası’nın inşaatına 1852 yılında dönemin Erzurum Valisi Zarif Mustafa Paşa tarafından başlanmış. Mecidiye Tabyası’nın konumu burada.

Not: Erzurum’da bulunan diğer tabyalar hakkında bilgi almak isterseniz bu bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Erzurum Narman Gezilecek Yerler

Erzurum merkezde tarihe yerlere fazlasıyla doyduk sanırım. Artık Erzurum’un çevresine açılma vakti. Gerçekten Erzurum’un ilçelerinde gezilecek şahane doğal güzellikler var. Şelalelerden göllere, peri bacalarından kalelere insanı şaşırtan bir coğrafya burası. Erzurum’da gezilecek yerler listemizin hayli kabarık olmasının nedeni Erzurum çevresinde görülecek tarihi ve doğal güzelliklerin çokluğu. Aşağıda yazdığım yerleri görünce bunu net anlayacaksınız.

En başta bahsettiğim gibi Erzurum çevresine biz 2 tam gün ayırdık. Bir günde Narman ve Oltu ilçelerindeki gezilecek yerleri keşfettik, diğer güz ise Tortum ve Uzundere ilçelerindeki gezilecek yerleri ziyaret ettik.

Erzurum çevresinde gezilecek yerleri ilçe ilçe de listeleme yapacağım. Size tavsiyem Narman ve Oltu ilçelerini 1 günde gezmek diğer gün ise Tortum ve Uzundere ilçelerini kombinlemek.

Erzurum Narman gezilecek yerler listemizde Kapadokya’ya taş çıkartabilecek bir yer var. Bunun yanında bir de Narman Adalı Gölü bulma noktasında yaşadığımız macera var. Narman’a gelmişken ayrıca ilçe merkezini ve Ethem Baba Türbesini de gezebilirsiniz. Biz bu iki yeri pas geçtik. Zaten Narman küçük bir ilçe olduğu için merkezde çok fazla bir şey yok fakat Peri Bacaları için buraya kesinlikle gelmelisiniz. Biz bayıldık.😍

Narman Gezilecek Yerler

• Narman Peri Bacaları
• Narman Adalı Göl
• Narman İlçe Merkezi
• Ethem Baba Türbesi

Narman Peri Bacaları (Kızıl Periler Diyarı)

Erzurum’da peri bacası mı varmış demeyin; evet, Erzurum’da peri bacası var. Narman’da gezilecek yerler arasında yer alan Narman Peri Bacaları Türkiye’de iyi tanıtılmadığı için ne yazık ki bilinirliği az.

Biz buradan çok güzel fotoğraf ve drone görüntüleri aldık. Farklı şekillere sahip olan peri bacalarını incelerken hayal gücünüz de bir anda ortaya çıkıyor ve peri bacalarını nesnelere benzetmeye başlıyorsunuz. Özellikle azı dişe benzeyen peri bacaları çok ilgi çekici.😊

Narman Peri Bacaları’nın Oluşumu

Narman Peri Bacaları “Kırmızı periler diyarı” olarak da adlandırılıyor. Kırmızı peri bacaları olarak bilinen Narman Peri Bacaları yol üstü sayılabilecek bir noktada.

Narman peri bacaları nasıl oluşmuş derseniz doğa burada muhteşem bir işçilik çıkarmış. Rüzgâr ve yağmurun kumlu toprağı aşındırması sonucu peri bacaları oluşmuş. Bu jeolojik oluşumlar Doğu Anadolu Bölgesinde sadece Erzurum Narman tarafında var. Kapadokya’daki Peri bacaları ile Narman’daki Peribacaları, oluşumları bakımından birbirinden farklı. Kapadokya’daki Peri bacaları volkanizma sonucu oluşmuş, Narman’da bulunanlar ise günümüzden 2,5-3 milyon yıl önce, akarsuların bir çökelme havzasına taşıdığı malzemelerin zamanla aşınması sonucunda oluşmuş. Kırmızı Peribacalarının bu rengi almasının nedeni ise tortullardaki kırmızı renk demirin Fe2O3 şeklinde oksitlenmesiymiş. Toprak bakır rengi diye aklınıza bakır gelmesin.

Burada yapımı tamamlanan çok güzel bir tesis var. Yeme içme ya da wc ihtiyacınız olursa burayı kullanabilirsiniz. Ayrıca burada bulunan kafede dondurma yemeyi unutmayın. Çok lezzetliydi.

Narman Peri Bacaları’nın herhangi bir giriş ücreti yok. Ücretsiz ziyaret edebilirsiniz. Google haritadaki konum burada.

Narman Adalı Göl

Narman Adalı Göl bizde iz bırakan bir yer oldu. Neden diye soracak olursanız burayı yaklaşık 4 saatlik maceramız sonrası bulamadık ondan.😀 İnanın o kadar mücadele ettik çok da yaklaştık fakat zaman kısıtı ve yorgunluk nedeniyle ilerlediğimiz yoldan geri dönmek zorunda kaldık. Bu gölü yol üzerinde geçtiğimiz köylülere sorduk onlar bile bilmiyordu. Ama macera uğruna yol aldıkça aldık ve bulamadık.

Birilerine sora sora yayla köyünün birine çıktık. Köyden sonra rakım yüksek olduğu için arabamız çok zorlandı, arabayı köye yakın bir yere park edip yürüyelim dedik. Yürüye yürüye bir dereye kadar yürüdük. Normalde buraya araç ile gelirken biz dere tepe yürüdük. İn cin top oynuyor. Hiç bir Allah’ın kulu yok. Dereyi geçtikten sonra işte şu tepenin arkası falan derken gölü bulamadık ve dönmek zorunda kaldık. Çok üzüldük çok. Zaman kaybından ziyade hedefi bulamamak bizi çok üzdü. Ama yemin ettik buraya tekrar geleceğiz.😊

Not: Narman Adalı Gölü bulmak için gördüğünüz her kişiye konumu sormanız lazım. Yayla köyünü bulduktan sonra köye 1-2 km kadar uzaklıkta bulunan dereye kadar araç ile geliyorsunuz. Aracınızı burada bırakıp yürüyüş yapmanız lazım. Bilen birini yanınıza alırsanız çok güzel olur. Biz almadık pişman olduk. Tabi yayla köyünde birilerini bulabilirseniz. Bir de burada yürüme yolunda telefon bazen çekiyor. Google haritayı uydu moduna alıp göle doğru yol almanız mantıklı olacaktır.

Yukarıda bahsettiğim gibi Narman’a gelmişken ilçe merkezini ve Ethem Baba Türbesini de gezebilirsiniz. Biz zamanı Adalı Gölde zaman kaybedince bu iki yeri pas geçtik.

Oltu Gezilecek Yerler

Erzurum’da gezilecek yerler listemize Oltu ilçesi ile devam ediyoruz. Biz Narman’dan hemen sonra Oltu’ya uğradık ve buradaki yerleri keşfetmeye çalıştık. Fakat burada da biraz şansızdık çünkü Oltu Kalesi’ne giriş kapalıydı. Sonra kiliseye gidelim dedik orası da tadilattaydı.

Fakat Oltu’da gezilecek yerler arasında Erzurum Gökkuşağı Tepeleri var ki burası çok ama çok güzel. Türkiye’nin birkaç noktasında böyle bir oluşum var. Burayı kesinlikle görmelisiniz. Hadi gelin şimdi Oltu’yu gezelim.

Oltu Gezilecek Yerler

• Oltu Kalesi
• Oltu Rus Kilisesi
• Gökkuşağı Tepeleri
• Tesbihçiler Çarşısı
• Oltu Selçuklu Hamamı
• Arslanpaşa Medresesi ve Camii;

Oltu Kalesi

Oltu Kalesi, Oltu’nun merkezinde bulunuyor. Narman Adalı Göl’den sonra burada da şanssızlık yakamızı bırakmadı. Gittiğimizde kale kapalıydı.

Oltu Kalesi’nin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmiyor. Ancak konum ve mimarisinden hareketle MÖ. III. yüzyılda tüm Doğu Anadolu’ya hakim olan Urartular döneminde yapıldığı düşünülüyor. Zamanında İpek Yolu ticaretinin güvenliğini sağlamak isteyen Cenevizlilerden ya da Romalılardan kalmış olabileceği de düşünülüyor.

Oltu Kalesi’nin içinde bir türbe varmış. Bu türbe Mısrî Zinnun adını taşıyormuş. Kalede yatan bu zat, Çıldır Eyaleti kadısı Zinnun olduğu düşünülüyor. Kalenin tam konumu burada. Kalenin tam altında Kale Kafe bulunuyor. Dinlenmek isterseniz burada bir şeyler yiyip içebilirsiniz.

Oltu Rus Kilisesi

Bir şanssızlık daha. Oltu Kalesinden sonra Oltu Rus Kilisesi’ne doğru yol aldık. Ulaştığımızda gördüğümüz manzara böyleydi. Tadilattan dolayı kiliseye dair hiç bir şey göremedik. Fotoğraflardan gördüğümüz üzere de çok da güzel bir kiliseydi. Ama ne yapalım dedik yine. Bugün şansımız yoktu.

Oltu Rus Kilisesi, Oltu ilçe merkezine çok yakın konumda yer alıyor. Üzerinde ne zaman yapıldığına dair bir şey bulunmayan kilisenin, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında, Ruslar tarafından 1885-1890 yılları arasında inşa edildiği biliniyor. Restorasyon sonrası doğal dokusu bozulmaz umarım. Erzurum’a tekrar gidersek buraya kesinlikle uğrayacağız. Bir de Narman Adalı Göle.🤣 Oltu Rus Kilisesi’nin tam konumu burada.

Bana Katedrali

Erzurum’da gezilecek yerler listemizin en sürpriz duraklarından biri kesinlikle Bana Katedrali. Şenkaya ilçesinin Penek Mahallesi yakınlarında, yüksek dağlarla çevrili bir vadinin ortasındaki tepede bulunan yapı bölgede Penek Kalesi-Kilisesi olarak da biliniyor. İlginç olan şu ki Bana Katedrali, Gürcü turistlerin ziyaret ettiği önemli bir yer olmasına rağmen bizim alışık olduğumuz Erzurum gezi listelerinde pek karşımıza çıkmıyor. İlk yazan biz değiliz ama sanırım Erzurum gezilecek yerler listesine bu kadar ücra köşelerden bakıp burayı ekleyen az sayıdaki gezi blogundan biri olabiliriz. 😊

Bana Katedrali’nin tarihi oldukça eski. Yapının inşa dönemi konusunda kaynaklarda farklı değerlendirmeler bulunmakla birlikte, günümüzde görülen yapının önemli bölümleri Bagratlı Krallığı dönemine tarihlendiriliyor. Yaklaşık 38 metre çapındaki dairesel planıyla döneminin oldukça dikkat çekici dini yapılarından biri olan Bana, geçmişte bölgenin önemli piskoposluk merkezlerinden biriymiş. Bugün çatısı ve yapının önemli bölümleri yıkılmış durumda olsa da ayakta kalan kısımlar bile zamanında ne kadar ihtişamlı olduğunu anlamaya yetiyor.

Bence Bana Katedrali’ni özel yapan sadece tarihi değil, bulunduğu coğrafya. Vadinin ortasında yükselen tepede bu kadar büyük bir yapının kalıntılarıyla karşılaşınca insan ister istemez “Burası neden daha fazla bilinmiyor?” diye düşünüyor. Biz de iyi ki rotamıza eklemişiz dediğimiz yerlerden biri oldu. Yolunuz Narman-Oltu-Şenkaya tarafına düşerse ve klasik turistik noktaların biraz dışına çıkmayı seviyorsanız Bana Katedrali’ni listenize mutlaka ekleyin. Burası tam anlamıyla Erzurum’un saklı kalmış tarihi sürprizlerinden biri. 😊

Erzurum Gökkuşağı Tepeleri

Erzurum’da gezilecek yerler listemizde Türkiye’nin sadece birkaç noktasında olan doğal bir güzelliğe geldik. Burayı Bujuyollarda farkıyla size anlatıyorum çünkü bu tepeler çok az kişi tarafından biliniyor. Doğa harikası bir yer olan Erzurum Gökkuşağı Tepelerini Bujuyollarda farkıyla gururla sunuyoruz.😊

Gökkuşağı Tepelerinin 45 milyon yıla yakın geçmişi olduğu düşünülüyor. Bu tepelerin iklim şartları ve özellikle milyonlarca yıl süren erozyon gibi etkenler sonunda son hali olduğu düşünülüyor. Tepelerin kırmızı rengi, bu rengi veren ana madde olan demir ve buna benzer minerallerin rüzgar ve erozyon ile birikmesi sonucu oluşmuş. Oluşumda bulunan yer yer yeşil ve farklı renklerin ise mineralojik bileşenlerden oluştuğu düşünülüyor.

Gökkuşağı Tepelerinin dünya üzerinde birçok örneği var. En bilindik örnekleri Peru ve Çin’de. Hatta Erzurum’da Gökkuşağı tepeleri diye Google’da arama yaptığınızda genelde buralardan fotoğraf geliyor. Gökkuşağı Tepeleri, Oltu-Tortum yolu üzerinde Oltu’ya çok yakın konumda bulunuyor. Burası yol üzeri bir yer. Turizme kazandırılmayı bekliyor. Gökkuşağı Tepelerinin tam konumu burada.

NOT: Erzurum Oltu’da gezilecek yerler noktasında Oltu tesbihi almak isterseniz Tesbihçiler Çarşısına gidebilirsiniz. Cağ kebap noktasında da burada birçok cağ kebapçı var aklınızda bulunsun.

Tortum Gezilecek Yerler

Erzurum’da gezilecek yerler listemizde Tortum ilçesindeki yerleri çok ama çok seviyoruz. Erzurum normalde kurak bir iklime sahipken Erzurum’un kuzey ilçeleri Karadeniz’e yakın olduğundan daha bir yeşil daha bir güzel. Tortum da bu yeşillikten nasibini almış. Erzurum’un karasallığından sıkıldıysanız kuzeylere kaçmanızı tavsiye ederim.

Tortum gezilecek yerler listesinde doğa harikası yerler var. Özellikle yem yeşil doğanın içindeki Haho Kilisesi bizim favori yerimiz. Hadi şimdi gelin Tortum’da gezilecek yerler listesine geçelim.

Tortum Gezilecek Yerler

• Yüzen Adalar
• Taş Cami – Haho Kilisesi
• Engüzekkapı Kalesi
• Tortum Kalesi
• Kireçli Köprü

Yüzen Adalar

Son Erzurum seyahatimizde daha önce kaçırdığımız Yüzen Adalar’a bu kez gitme fırsatı bulduk. Tortum’un Söğütlü Mahallesi’ndeki Zökün Gölü’nde bulunan bu yer uzun zamandır listemizdeydi. Açıkçası biz de adından dolayı oldukça merak ediyorduk ama gördüğümüz manzara beklentimizden biraz farklı çıktı.

Yüzen Adalar’ın bulunduğu alan şu anda oldukça bataklık durumda ve çevrede ziyaretçilere yönelik yapılmış herhangi bir düzenleme ya da çalışma göremedik. Bu nedenle adalara yaklaşıp eskiden anlatıldığı gibi üzerinde gezmek veya hareket ettirmek pek mümkün görünmüyor. Buraya özellikle Yüzen Adalar deneyimi için gelecekseniz beklentinizi çok yüksek tutmayın derim.

Ama hakkını da yemeyelim; göl ve çevresindeki doğa manzarası gerçekten çok güzel. Yolunuz zaten Tortum tarafına düşüyorsa kısa bir uğrama yapılabilir. Fakat vaktiniz kısıtlıysa burayı rotanıza özellikle eklemenizi önermiyorum. Tortum–Uzundere hattında zamanınızı ayırabileceğiniz çok daha etkileyici yerler var. Biz gittik, gördük; siz de zamanınıza göre kararınızı verin. 😊

Taş Cami – Haho Kilisesi

Erzurum Tortum’da en sevdiğimiz yerlerden biri olan Haho Kilisesi’ne bayılıyoruz. Doğanın içinde enfes güzellikte bir yer. Buraya 2 defa gittik. Bu gidişimizde içi de ziyarete açıktı. İçini gezdik ve çok çok etkilendik. Haho Kilisesi zamanında kilise iken sonradan camiye dönüştürülmüş. Umarım gittiğinizde içini de gezme fırsatınız olur.

Haho Kilisesi, Tortum’un Bağbaşı Köyü’nde bulunuyor. Buraya Meryem Ana Kilisesi de deniliyor. Haho Kilisesi Bagratlı Kralı III. David tarafından 976-1001 Yılları arasında yaptırılmış. 19. yüzyılda camiye dönüştürülen yapı, Taş Cami adını almış.

Erzurum merkeze 85 km uzaklıkta olan Haho Kilisesi’nin acil restorasyon ihtiyacı var. Umarım yetkililer bir gün buraya el atar. Gerçekten çok güzel bir tarihi miras. Tam konum burada

Engüzekkapı Kalesi

Tortum’dan Uzundere’ye giderken yol üzerinde görebileceğiniz Engüzekkapı Kalesi, bir tepenin üzerinde tüm heybetiyle karşınıza çıkıyor. Daha önce buraya geldiğimizde kaleye çıkan yol oldukça kötüydü ve yukarı çıkamamıştık. Neyse ki yol artık yapılmış ve araçla kaleye kadar çıkmak mümkün. Bu kez kaleyi yakından görme fırsatı bulduk ve gerçekten mükemmel bir duyguydu. Hele yukarıdan görünen manzara var ya, tek kelimeyle efsane. 😊

Engüzekkapı Kalesi, Doğu Roma İmparatorluğu dönemine tarihlenen tarihi yapılardan biri. Kale içerisinde su yolları, tapınak, hamam ve fırın gibi yapılara ait kalıntılar bulunuyor. Açıkçası aşağıdan bakınca etkileyici ama kalenin yanına çıkınca hem yapının büyüklüğünü hem de bulunduğu konumu çok daha iyi anlıyorsunuz. Yolunuz Tortum-Uzundere tarafına düşerse artık sadece aşağıdan fotoğraf çekip geçmeyin; kaleye kadar çıkıp manzaranın tadını mutlaka çıkarın. Google haritalardaki tam konum burada.

Not: Engüzekkapı Kalesi’ne dönüş yolundan sonra yaklaşık 500 metre sonra bir taş fırın var. Burada durun ve kesinlikle kıymalı pide almayı unutmayın. Bu fırının ekmekleri ve hamur işleri çok ama çok lezzetli.

Erzurum Tortum gezilecek yerler listesinde bizim gidemediğimiz ama sizin gidebileceğiniz Tortum Kalesi de mevcut. Tortum Kalesi’nin konumu burada.

Erzurum Uzundere Gezilecek Yerler

Erzurum’un doğa açısından en güzel ilçelerinden biri olan Uzundere hem tarih hem de doğal güzellik açısından birçok güzelliğe sahip. Uzundere bir zamanlar Tortum ilçesine bağlıyken sonrasında Tortum’dan ayrılmış ve ayrı bir ilçe olmuş.

Erzurum çevresini gezecekseniz Uzundere’yi kesinlikle listenize almanız gerekiyor. Türkiye’nin en büyük şelalelerinden biri olan Tortum Şelalesi bu ilçede. Adı Tortum çünkü dediğim gibi Uzundere önceden Tortuma bağlı bir mahalleymiş. Bunun dışında Tortum Gölü de efsane. Aşağıda liste halinde Uzundere gezilecek yerler listesini bulabilirsiniz.

Uzundere Gezilecek Yerler

• Erikli Şapeli
• Köptekli Mağarası
• Zugar Boğazı
• İnçer Cami
• Öşvank Kilisesi
• Tortum Gölü
• Tortum Gölü Seyir Alanı
• Tortum Şelalesi
• Uzundere Yedigöller

Erikli Şapeli- Köptek Mağarası

Engüzekkapı Kalesi’nden sonra Uzundere girişinde birçok kahverengi tabela bulunuyor. Kahverengi tabelalar gezilecek yerleri işaret ettiğinden bizim bu tabelalara karşı ayrı bir zaafımız var.😀

Uzundere’deki tabelada da Erikli Şapeli – Köptek Mağarası – Zugar Boğazı – İnçer Cami vardı. Biz yakın diye Erikli Şapeli ve Köptek Mağarası’na gidelim dedik. Buralara gittik ama gittiğimizde Şapelden küçücük bir yapı, mağaradan da küçük 2 mağaracık gördük. Buraları bulmak için adres sorduk ama inanın Uzundereliler de burayı bilmiyordu.😀 Yani bizim gibi heveslenmeyin gittiğinize değecek yerler değil. Ben yine de şapel ve mağaranın konumlarını bıraktım karar sizin.

Öşvank Kilisesi

Erzurum Uzundere’de gezilecek yerler listesinde Artvin Yusufeli ilçesindekileri de katarsak birçok Gürcü kilisesi bulunuyor. Öşvank Kilisesi biz gittiğimizde ne yazık ki tadilat halindeydi.

Oldukça görkemli bir yapıya sahip Öşvank Kilisesi, Uzundere’nin Çamlıyamaç Köyü içinde bulunuyor. Öşvank Kilisesi güney haç kolundaki giriş alnında bulunan kitabeye göre Gürcü Bağratlı Hanedanlığı zamanında 3’üncü Adernese’nin oğlu Magistras Bağrat tarafından 963-973 yılları arasında yapılmış. Mimarisi Öşk’lü Grigor’a ait olan kilise, Vaftizci Yahya’ya adanmış. Yapının büyük kubbesi Bizans İmparatorları 2’nci Basileios ve 7’nci Constantin tarafından 1022-1028 yılları arasında onarılmış. Burada bizim dikkatimizi çeken nokta kilisenin ana kolonlarından birinin çalınması ve bunun yerine de kütük konulması.

Kilisenin iç bölümlerinde bol miktarda görülen freskler, 1036 yılında, Jojil Potrikios tarafından yapılmıştır. Kilisenin içerisinde hamam, yatakhane, vaftizhane, rahip evleri, mutfak ve kütüphane gibi bolümler bulunuyor. Umarım restorasyon sonrası gerçek güzelliğine kavuşan bir kilise olur. Tam konum burada.

Tortum Gölü

Erzurum’da gezilecek yerler listesinin en güzel manzara noktasında sıra. Tortum Gölü aklınızı başınızdan alacak bir güzelliğe sahip. Erzurum-Artvin yolu üzerinde bulunan Tortum Gölü’nün yolu oldukça tehlikeli. Buradan araba ile geçerken dikkatli olun çünkü kayalıklardan sürekli taş düşüyor. Biz gittiğimizde bu dağları çelik tellerle örüyorlardı ve sürekli trafik durduruluyordu.

Buranın adı Tortum Gölü ama burası Tortum ilçesinde değil Uzundere ilçesi sınırlarında yer alıyor. Tortum Gölü 18. yy’da oluşmuş bir heyelan set gölü. Gölün derinliği 48 metre. Balık tesisinin ve kuş cennetinin bulunduğu gölde yırtıcı kuşlardan sakallı akbaba bulunuyor. Muhteşem bir güzelliğe sahip Tortum Gölü’nde bulunan manzara izleme noktasının konumu burada.

Tortum Gölü Seyir Alanı

Tortum Gölü Seyir Alanı süper bir manzaraya sahip. Manzara süper olduğu kadar ürkütücü de. Terasta camlardan aşağıya baktığınızda otomatik kaçma refleksi oluşuyor. Fotoğraftan da gayet net anlaşılıyor olsa gerek.

Burası Türkiye’nin en uzun ve en geniş alanlı cam seyir terası. Yerden yüksekliği 12,3 metre. Buraya Tortum Şelalesi’ne giderken uğrayın derim. Tortum Gölü Seyir Alanı’nın girişi ücretli. Konum burada.

Tortum Şelalesi

Tortum Şelalesi, Erzurum’un en güzel doğal güzelliklerinden biri. Biz buraya farklı zamanlarda tam 3 kere gittik ama son ziyaretimizde çevresinin çok daha güzel düzenlendiğini gördük. Açıkçası böyle bir düzenleme buraya şarttı ve ortaya gayet güzel bir iş çıkmış. Merdivenler, yürüyüş alanları, seyir noktaları ve fotoğraf çekebileceğiniz bölümler sayesinde şelaleyi çok daha rahat gezebiliyorsunuz.

Şelalenin iki tarafında da merdivenler bulunuyor. Aşağıya doğru indikçe suyun gücünü çok daha yakından hissediyorsunuz. Hele güneş doğru açıdaysa şelalenin önünde oluşan gökkuşağı manzaraya son noktayı koyuyor. 😊 Biz birkaç ziyaretimizde bu görüntüye denk geldik ve gerçekten Tortum Şelalesi’ni daha da güzelleştiriyor.

Tortum Şelalesi, Erzurum merkeze yaklaşık 100 km uzaklıkta ve isminin aksine Tortum ilçesinde değil, Uzundere ilçesi sınırlarında yer alıyor. Tortum Gölü’nün sularıyla oluşan şelale yaklaşık 48 metre yüksekliğe ve 21 metre genişliğe sahip. Özellikle mayıs ve haziran aylarında su miktarı arttığı için çok daha görkemli bir görüntü ortaya çıkıyor. Yaz ilerledikçe debisi kademeli olarak azalabiliyor.

Tortum Şelalesi Giriş Ücreti: Biz Tortum Şelalesi’ne farklı yıllarda 3 kez gittik ve ücret uygulamasının zaman içinde değiştiğine bizzat denk geldik. Son durum itibarıyla şelale alanına giriş ücretli ve araçla gelenlerden otopark için ayrıca ücret alınıyor. Ücretler zamanla değişebileceği için burada rakam vermeyelim; gitmeden önce güncel tarifeyi kontrol etmenizde fayda var. Otopark alanı bulunduğu için araç bırakma konusunda ise genel olarak sorun yaşamıyorsunuz.

Uzundere Yedigöller

Erzurum Uzundere’de gezdiğimiz son yer Yedigöller’di. Tortum Şelalesi’ne yakın bir konumda bulunan Yedigöller’de doğanın tadını sonuna kadar çıkardık. Erzurum Uzundere Yedigöller arası yaklaşık 2 saat.

Buraya geldiğinizde göl etrafında bulunan çardakları kiralayıp piknik yapabilirsiniz. Köyde yaşayanların sattığı organik ürünlerden satın alabilirsiniz. Ayrıca burada bir alabalık tesisi de var balık yemek isterseniz burayı da değerlendirebilirsiniz.

Son olarak Uzundere Yedigöller’de kalmak isterseniz balık tesisinin hemen arkasında bulunan pansiyonu değerlendirebilirsiniz. Bir de son gittiğimizde bungalov evler yapılıyordu. Konaklama için güzel bir seçenek olabilir.

Not: Erzurum Uzundere’de gezilecek yerler listesine vaktiniz varsa Artvin sınırlarında bulunan İşhan Kilisesi ve Dört Kilise Manastırını ziyaret edebilirsiniz.

İspir Gezilecek Yerler

Erzurum’un İspir ilçesine ne yazık ki gitme fırsatımız olmadı. Erzurum yüz ölçümü açısından oldukça geniş. Her yerini gezmek için bol vakit lazım. İspir gezilecek yerleri de bir sonraki gezimize bıraktık. Araştırdığımız kadarıyla özellikle Erzurum İspir’de gezilecek yerler arasında İspir Yedigöller çok çok güzel görünüyordu. İspir’de Yedigöller’e ilaveten gezilecek yerleri aşağıdaki listede bulabilirsiniz.

İspir Gezilecek Yerler

• İspir Yedigöller
• İspir Kalesi
• Elmalı Mağarası
• Tarihi Sırakonaklar Evleri

İspir Yedigöller (Buzul Gölü)

Erzurum’da gezilecek yerler listesine öyle bir yer ekliyorum ki burası için biraz yol çekmeye kesinlikle değiyor: İspir Yedigöller. Kaçkar Dağları’nın güneyinde, yaklaşık 3.200 metre rakımda bulunan Yedigöller; irili ufaklı buzul gölleri, çevresindeki karla kaplı dağları ve el değmemiş doğasıyla Erzurum’un en özel yerlerinden biri. Adı Yedigöller olsa da bölgede yediden fazla buzul gölü bulunuyor. Buraya ulaştığınızda manzara gerçekten başka bir seviyeye çıkıyor; hani bazı yerlerde “fotoğraf buranın hakkını vermiyor” deriz ya, işte tam olarak öyle bir yer. 😊

Fakat İspir Yedigöller’e ulaşım konusunda sizi özellikle uyarmam gerekiyor. İspir tarafından Mor Yayla güzergâhı kullanılabiliyor. Çayırözü Köyü üzerinden de 21 kilometrelik stabilize bir yol bulunuyor. Yolun özellikle son bölümleri toprak, taşlı ve oldukça bozuk. Bu nedenle yüksek araç, tercihen 4×4 ile gitmek çok daha mantıklı. Bir de Google haritaların verdiği rotaya körü körüne güvenmeyin; son dönemde buraya gidenlerin paylaşımlarında yanlış ya da kullanışsız güzergâha yönlendirilme uyarıları hâlâ karşımıza çıkıyor. Yola çıkmadan önce Mor Yayla yönünü ve güncel yol durumunu mutlaka teyit edin.

Bir diğer kritik konu ise kar ve yolun açık olup olmaması. “Yaz geldi, yol kesin açıktır” diye düşünmeyin; burası 3.200 metre rakımda ve Erzurum size küçük bir sürpriz yapabilir. 😊 Bu nedenle özellikle haziran ve temmuz başında gitmeden önce yolun açık olup olmadığını yerelden mutlaka sorun. Yol biraz nazlı ama yukarı çıktığınızda göller, karla kaplı zirveler ve o manzara bütün zahmeti unutturuyor.

Erzurum’da gezilecek yerler listemin sonuna geldik. Gerçekten uzun bir liste oldu. Daha da yazmadıklarım var siz düşünün.😅 Erzurum’a yakın bir de Kars ilimiz var. Erzurum sonrası oraya da gezi planınız varsa Kars Gezilecek Yerler başlıklı yazımı okuyabilirsiniz. Erzurum’da gezmedik yer bırakmadıysak o zaman artık yemek vakti. Hadi gelin Erzurum’da Ne Yenir başlığına geçelim.

Erzurum’da Az Bilinen Gezilecek Yerler

Çifte Minareli Medrese tamam, Tortum Şelalesi tamam; biraz da Erzurum’un kuytu köşelerine girelim. 😊 Erzurum’da geçirdiğimiz günlerde klasik gezi listelerinde pek karşılaşmadığımız birçok noktaya gitme fırsatı bulduk. Hatta eşim Üstün Erzurumlu olmasına rağmen bunların bazılarını ilk kez bizimle birlikte gördü. İşte tam da bu yüzden Erzurum’un sadece herkesin bildiği yerlerden ibaret olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim.

Bizim keşfettiğimiz Erzurum’da az bilinen gezilecek yerler arasında Bana Katedrali, Erzurum Gökkuşağı Tepeleri, Narman Adalı Göl, Engüzekkapı Kalesi, Erikli Şapeli, Köptek Mağarası ve Uzundere Yedigöller gibi oldukça özel noktalar var. Bazılarına ulaşmak biraz zahmetli, bazıları ise ana yolun hemen yanı başında olmasına rağmen gözden kaçabiliyor. Fakat klasik rotaların dışına çıkmayı seviyorsanız bu yerler Erzurum gezinize bambaşka bir hava katacaktır.

Siz de Erzurum’da bizim listemizde olmayan az bilinen bir yer keşfettiyseniz yorumlara mutlaka bırakın; belli mi olur, bir sonraki Erzurum yolculuğumuzun rotasını siz belirlersiniz.

Erzurum’da Ne Yenir? & Yemek Yenilecek Yerler Neresi?

Erzurum’da ne yenir sorusu tabi ki ayrı bir yazı hak ediyor değil mi? Erzurum’da mideniz bayram ediyor, gözünüz gönlünüz açılıyor. Bu yazımda ne yenir sorusunun cevabının yanında bu lezzetler nerede yenir sorusunun da cevabını bulacaksınız. Yani adrese teslim bir yazı.😊

6 gün ayırdığımız Erzurum’da her gün 1 hatta 2 mekana gittik. Müthiş lezzetlere sahip mekanlar keşfettik. Cağ kebaplar, dönerler, kadayıf dolmaları off da off. Yemek yedikten sonra yüzünüzde otomatik gülücükler açıyor. Sizi Erzurum’da Ne Yenir & En İyi Restoranlar başlıklı yazıma bekliyorum.

Instagram Erzurum Hikayelerime Beklerim

Erzurum’da gezilecek yerler ve Erzurum’da ne yenir konuları ile ilgili yazdığım her şeyi Instagram’a sabitlediğim Erzurum hikayelerimde görebilirsiniz. Sadece hikayelerimi izleyip çıkış yapmayın. Takibe almayı unutmayın.😊

Erzurum Gezilecek Yerler Sıkça Sorulan Sorular