Sümela Manastırı Gezi Rehberi: Giriş Ücreti ve Tüm Detaylar

Sümela Manastırı Gezi Rehberi yazımıza hoş geldiniz.😊 Mini Türkiye turumuzun Sivas – Erzurum – Gümüşhane’den sonraki durağı Trabzon’du. Trabzon’a gelmişken Trabzon’un parlayan yıldızı, efsaneler efsanesi Sümela Manastırı’na gitmeden olmazdı. Sümela Manastırı’nda yaklaşık 4 yıldır süren bir restorasyon çalışması vardı. Fakat bizim gittiğimiz dönemde kısmen de olsa manastır açıktı. Sümela Manastırı’nı detaylıca gezdikten sonra aynı gün Vazelon Manastırı‘nı da görme fırsatı yakaladık. 1 tam günümüzü bu iki manastıra ayırdık ve macera dolu müthiş bir gün yaşadık. Hadi gelin Sümela Manastırı’nı hep beraber gezelim.

Trabzon’un Maçka ilçesinde gezilecek yerler listesinin en başına koyacağımız Sümela Manastırı tam bir sanat eseri. Manastıra aşağıdan bakınca ayrı bir etkileyicilik doğururken içine girdiğinizde ayrı bir büyüye kapılıyorsunuz. İnsanın aklını başından alan bir yer. Burayı görünce insanın zihninde Sümela Manastırı’nı nasıl yapmışlar, kimler yaptı, ne zaman yaptı gibi bir sürü soru canlanıyor.

Sümela Manastırıyla ilgili gördüğüm, duyduğum, okuduğum ve hissettiğim her şeyi bu yazımda yazmaya çalıştım. Yazımda Sümela Manastırı Nerede, Sümela Manastırı’na Nasıl Gidilir, Sümela Manastırı’nın Tarihi, Sümela Manastırı’nın İçi ve Freskleri, Sümela Manastırı’nın En Etkileyici Yeri, Sümela Manastırı Açık mı Kapalı mı, Sümela Manastırı’nın Giriş Ücreti, Sümela Manastırı’nın Ziyaret Saatleri gibi birçok soruya cevap vermeye çalışacağım.

Not: Yazıma giriş yapmadan önce sonda söyleyeceğimi başta söylemek istiyorum. Ne yapıp edin hayatınızda 1 kere de olsa Sümela Manastırı’nı görün derim.💙

Sümela Manastırı Gezi Rehberi

Sümela Manastırı Nerede?

Sümela Manastırı, Trabzon’un Maçka ilçesinde bulunan Altındere Vadisi sınırları içerisinde yer alıyor. Sümela Manastırı ismini aldığı Karadağ’da bulunan sarp ve dik kayalıklar üzerine kurulmuş bir eser. Sümela Manastırına halk arasında Meryem Ana Manastırı da deniliyor. Manastırın Google haritadaki tam konumu için bu bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Sümela Manastırı’na Nasıl Gidilir?

Sümela Manastırına nasıl gidilir derseniz bunun 2 yolu var. Eğer aracınız varsa manastıra kolay bir şekilde tertemiz yollarla ulaşabilirsiniz. Burada şunu belirteyim; araba ile eskiden manastıra giden yürüyüş yolunun başlangıcına kadar gidebiliyordunuz. Fakat yol düzenlemesi nedeniyle aracınızla belli bir yere gittikten sonra aracınızı park edip dolmuşlarla yürüyüş yoluna kadar çıkıyorsunuz. Yürüyüş yoluna geldikten sonra yaklaşık 350 metre yürüdükten sonra Sümela’nın girişinde bulunan su kemerlerine ulaşıyorsunuz. Burada bulunan dik merdivenlerden çıkarak da manastırın içine giriyorsunuz.

Eğer aracınız yoksa ilk olarak Trabzon’dan Maçka’ya gitmeniz gerekiyor. Maçka’dan Sümela Manastırı’na ulaşmak için de ilçedeki yolcu minibüslerine binmelisiniz.

• Maçka – Sümela Manastırı arası 19 km,
• Sümela Manastırı – Uzungöl arası 137 km,
• Trabzon Merkez – Maçka arası 30 km,
• Trabzon Havaalanı – Maçka arası 30 km.

Sümela Manastırı’nın Tarihi

Sümela Manastırı’nın görkemli görünüşünün arkasında yüzyıllara yayılan bir geçmiş var. Sümela Manastırı’nın tarihi, kuruluş rivayetine göre 4. yüzyıla kadar uzanıyor. Ancak bugün gördüğünüz bu büyük yapı tek seferde yapılmamış. Bir mağara kilisesinin çevresine zamanla şapeller, yaşam alanları, öğrenci odaları ve başka yapılar eklenmiş. Kısacası herkes bir taş koymuş, ortaya insanın aşağıdan bakarken boynunu tutmasına neden olan bu manastır çıkmış.

Sümela Manastırı’nın yapılma amacı yalnızca eğitim vermek değil; ibadet etmek ve keşişlerin birlikte yaşayabileceği bir dinî merkez oluşturmakmış. Burada keşişlerin yetiştirildiği bir okul da bulunuyormuş. Öğrenci odalarını görünce benim aklıma gezdiğimiz medreseler geliyor. İşlevleri birebir aynı olmasa da eğitim ve günlük yaşamın aynı yapı içinde buluşması bana benzer hisler veriyor.

Sümela Manastırı’nın Efsanesi

Gelelim Sümela Manastırı’nın efsanesine. Rivayete göre Atinalı iki rahip, Barnabas ve Sophronios, rüyalarında Meryem Ana’yı görür. Meryem Ana onlara, Aziz Lukas’ın yaptığına inanılan kutsal ikonanın Trabzon’daki bir mağarada bulunduğunu söyler. İkonanın buraya melekler tarafından getirildiği anlatılır.

Birbirlerinden habersiz yola çıkan rahipler Trabzon’da buluşur ve Altındere Vadisi’ndeki Karadağ’a ulaşır. Aradıkları ikonayı mağarada bulunca burayı bir ibadet yerine dönüştürürler. İşte Sümela’nın kuruluş hikâyesi böyle anlatılıyor. Elbette bu, belgelenmiş bir inşa kaydından ziyade kuşaktan kuşağa aktarılan bir inanç öyküsü.

Meryem Ana’ya adanan manastır, kutsal kabul edilen ikonası ve ayazmasıyla özellikle Ortodoks Hristiyanlar için önemli bir hac merkezi olmuş. Kayalıkların arasındaki bu yapıyı gezerken yalnızca mimarisine değil, insanların buraya yüklediği anlama da şaşırıyorsunuz.

Sümela Manastırı’nın Tarihi

Efsaneyi bir kenara bırakıp tarih sırasıyla ilerleyelim. Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün aktardığına göre, 6. yüzyılda İmparator Justinianus’un isteğiyle manastır onarılmış ve genişletilmiş. Sümela’nın bugünkü yapısına uzanan gelişimi ise 13. yüzyıldan itibaren daha belirgin biçimde izlenebiliyor. Yani 13. yüzyılı manastırın ilk kuruluş tarihi olarak düşünmemek gerekiyor.

Manastır, 14. yüzyılda Trabzon Komnenosları döneminde, özellikle III. Alexios’un desteğiyle önem kazanmış. Verilen ayrıcalıklar ve sağlanan gelirler, sonraki dönemlerde de gelişmesini desteklemiş. 1461’de Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethetmesinin ardından Osmanlı yönetiminde de manastırın hakları korunmuş ve dinî yaşamı devam etmiş.

18. yüzyılda birçok bölüm yenilenmiş, bazı duvarlar fresklerle süslenmiş. 19. yüzyılda ise büyük binalar eklenerek manastır en görkemli dönemlerinden birini yaşamış. Bugün karşıdan gördüğünüz o etkileyici görünümün oluşmasında bu eklemelerin büyük payı var. Bizim bir fotoğraf karesine sığdırmaya çalıştığımız yapı, aslında yüzyılların birikimi. 😊

Sümela Manastırı 1923’ten sonra tamamen boşaltılmış. 1931’de, Türkiye ile Yunanistan arasındaki görüşmelerin ardından kutsal ikona ve bazı dinî eşyalar Atina’daki Benaki Müzesi’ne götürülmüş. Bu emanetler daha sonra Yunanistan’ın Veria bölgesinde kurulan yeni Sümela Manastırı’na taşınmış.

Sümela Manastırı İsmini Nereden Alıyor?

Sümela Manastırı ismi nereden geliyor? Sümela adının, Yunancada “siyah” anlamına gelen melas kelimesinden türediği düşünülüyor. İsmin kökeni, manastırın bulunduğu Karadağ’ın koyu görünümüyle ilişkilendiriliyor. Bir başka açıklama ise manastırdaki Meryem Ana tasvirinin koyu rengine işaret ediyor. Kısacası Sümela’nın adı Latince değil, Yunanca kökenli bir sözcükle açıklanıyor; ancak hangi bağlantının isme kaynaklık ettiği kesin olarak bilinmiyor.

Sümela Manastırı’nın İçi ve Bölümleri

Bizim için Sümela’nın her noktası büyüleyiciydi. Gezdiğimiz her yerde büyük bir tarih yatıyordu. Restorasyondan dolayı her tarafı gezemesek de Sümela Manastırı bizim için unutulmazlar arasına girdi. Gelelim Sümela Manastırı’nın bölümlerine.

Yukarıda bahsettiğim gibi Sümela Manastırı günümüzdeki halini zamanla almış. Başlangıçta burada yapı olarak sadece Ana kaya kilise varken daha sonra manastıra birçok yapı eklenmiş. Sümela Manastırı’nın bölümleri aşağıdaki gibi:

Sümela Manastırı’nın Bölümleri

• Ana Kaya Kilise,
• Kutsal Ayazma,
• Şapel,
• Mutfak,
• Çan Kulesi
• Öğrenci odaları,
• Yemekhane,
• Kütüphane,
• Su Kemerleri

Sümela Manastırı’nın Freskleri

Sümela Manastırı uzaktan ayrı güzel içerden ayrı güzel. Manastırın içinde bulunan Ana kaya Kilisesi gerçekten büyüleyici. Burada çok sayıda fresk var ve bu fresklerde birçok konu betimleniyor. Fresklerde genel olarak Hz. İsa, Hz Meryem ve havarilerin hayatı ve mucizeler anlatılıyor. Fresklerin en önemlisi Hz İsa ve Hz. Meryem’in birlikte betimlendiğidir. Ana kaya kilisesin tavanında “Dünyada hiçbir yere sığmayan tanrıyı karnına sığdıran Meryem” sahnesine yer verilmiş. Tavandaki bu freskte çocuk İsa Hz. Meryem’in karın hizasında bulunuyor ve her iki eli kutsama anlamına gelen takdis işaretini gösteriyor. Bu freskte Hz. İsa ve Hz. Meryem’in başlarında hale bulunuyor. Bu hale kutsallığı ve inanmışlığı gösteriyormuş

Diğer bir freskte Hz. Meryem çocuk İsa’yı kendine doğru yaslamış. Bu freske yol gösterici anlamına gelen Hodegetria Meryemi adı veriliyormuş. Bu freskte en üstte sakallı bir ihtiyar şeklinde tanrı, güvercin formunda kutsal ruh, tahta oturan Hz. Meryem ve Hz. İsa, tahtı taşıyan melekler betimlenmiş.

Genel olarak Ana kaya kilisesinin içindeki freskler aşağıdaki konuları betimliyor.

• Kilisedeki Meryem figürleri Gürcülerin kullandıkları Gürcü madonna şeklinde resmedilmiş.
• Ana kaya kilisesinin apsis kısmında, güney duvarında yukarıda Meryem’in doğuşu ve mabede sunuluşu, tebliğ, İsa’nın doğuşu, mabede sunuluşu ve hayatı, altta İncil’den resimler,
• Güney kapısında Meryem’in ölümü ve havariler,
• Kilisenin doğuya bakan yukarı kısmında 2. sırada Genesis, Ademin yaratılışı, Havva’nın yaratılışı, Tanrı’ın tembihi, İsyan (Adem ile Havva’nın yasak meyveyi yemeleri), Cennetten kovulma. 3. sırada: Dirilme, Thomas’ın şüphesi, Kabirde bir melek, Nikaia (İznik) konsili,
• Apsis kısmının dışında, yukarıda Mikail, Cebrail betimlenmektedir.

Sümela Manastırı’nda Ayin: Biliyor musunuz; Sümela Manastırı’nda günümüzde hala ayin yapılabiliyor. 2010 yılından beri Hristiyan Ortodokslar yılda 1 kere Sümela’da ayin yapabiliyor.

Sümela Manastırı’nın En Etkileyici Bölümü

Sümela Manastırı başlı başına etkileyici ama bizi en çok etkileyen ve oldukça gizemli gelen yeri oldu. Bu yer Ana kaya Kilisesini burun farkıyla geçen Manastırın içindeki Kutsal Ayazma oldu. Ayazma’ya yukarıda bulunan kayalardan yaklaşık 800 yıldır su damlıyormuş. Bu su da Hristiyanlar tarafından kutsal olarak kabul ediliyor. Damlayan bu suda papazlar tarafından yeni doğan çocuklar vaftiz ediliyormuş. Birçok kişi Ayazma’nın kutsallığından dolayı buraya para atıyor.

Sümela Manastırı Açık mı, Kapalı mı?

Sümela Manastırı açık mı? Evet, Sümela Manastırı ziyaretçi kabul ediyor. Ancak resmî müze sayfasında kısmen kapalı uyarısı da bulunuyor. Yani manastıra girebilmeniz, bütün bölümlerini gezebileceğiniz anlamına gelmiyor. Yola çıkmadan önce güncel ziyaret durumunu kontrol etmenizi öneririm.

Dağın yamacına adeta yapışmış gibi duran Sümela’nın bu etkileyici konumu, korunmasını da zorlaştırıyor. 2015 yılında başlayan restorasyon ve güvenlik çalışmaları kapsamında kaya düşmesi riskine karşı önlemler alındı; yürüyüş yolu, merdivenler ve su kemerlerinde düzenlemeler yapıldı. Manastırın bölümleri çalışmalar ilerledikçe aşamalı olarak ziyarete açıldı.

Bizim ziyaretimiz de bu aşamalı açılış dönemine denk gelmişti. Her bölümünü göremesek de gezebildiğimiz alanlar bizi fazlasıyla etkiledi. Özellikle kaya kilisesi ve Kutsal Ayazma, hafızamızda en çok yer eden noktalardı. Siz de gezi planınızı yaparken geçmiş yıllardaki kapanış haberleri yerine güncel resmî duyuruları esas alın.

Sümela Manastırı Giriş Ücreti Ne Kadar? 2026

Sümela Manastırı giriş ücreti, 2026 yılı itibarıyla yabancı ziyaretçiler için 20 Euro. T.C. vatandaşları ise MüzeKart ile manastıra ek giriş ücreti ödemeden girebiliyor. Dijital MüzeKart’ın aynı müzeye bir yıl içinde iki giriş hakkı sağladığını da hatırlatalım.

Sümela Manastırı’na özel araçla ulaşım planlıyorsanız aracınızla doğrudan manastırın kapısına kadar çıkamayacağınızı bilmelisiniz. Otoparktan sonraki servis düzenini ve ücretini ziyaret öncesinde kontrol edin; son bölümde yürüyüş yolu ve merdivenler sizi bekliyor. Gezi bütçenizi hazırlarken manastır girişinin yanında milli park, otopark ve servis için uygulanabilecek ücretleri de dikkate alın. MüzeKart’ın bu hizmetleri de kapsadığını düşünerek yola çıkmayın. 😊

Sümela Manastırı Giriş Ücreti ve Ulaşım Masrafları 2026

Not: Giriş ücretleri ve ulaşım uygulamaları değişebiliyor. Ziyaretinizden önce resmî müze sayfasındaki bilgileri ve yerel servis tarifesini kontrol edin.

Sümela Manastırı Ziyaret Saatleri

Sümela Manastırı’nın ziyaret saatleri, 08.00–19.00 arasında oluyor. Gişe saat 18.30’da kapanıyor ve manastır haftanın her günü ziyaretçi kabul ediyor. Ancak servis, yürüyüş ve merdivenleri de düşünerek gezinizi son saate bırakmamanızı öneririm.

Not: Dönemsel olarak ziyaret saatlerinin değişebileceğini düşünerek yola çıkmadan önce Sümela Manastırı’nın resmî ziyaret bilgilerini kontrol edin.

Sümela Manastırı’na Gelmişken Burayı da Gezin!

Sümela Manastırı’na gelmişken Sümela’ya çok yakın konumda bulunan Aya Varvara Kilisesi’ni de gezin derim. Sümela Manastırı’nın yürüyüş yolunun başlangıcına çok yakın konumda olan Aya Varvara Kilisesi kendi halinde küçücük bir kilise. Biz gittiğimizde burada ses sistemleri vardı. Sanırım ibadet için hala kullanılan bir yer. Aya Varvara Kilisesi’nde çok güzel bir Sümela manzarası var.

Sıkça Sorulan Sorular

Sümela Manastırı gezi rehberi başlıklı yazımın sonuna geldik. Trabzon’da geçirdiğimiz günleri canlı canlı görmek isterseniz Instagram’a sabitlediğim Trabzon hikayelerime bakabilirsiniz. Biz Sümela sonrası durağımız Vazelon Manastırı‘na geçiyoruz, hadi siz de gelin.:) Sümela ile ilgili sorunuz ya da yorumunuz olursa aşağı yorum kısmına yazabilirsiniz. Musmutlu gezmeler.